Thuiswerken en zorgplicht: hoe ver reikt de verantwoordelijkheid van de werkgever buiten de werkplek?

In september 2006 oordeelde het Gerechtshof Amsterdam over een zaak waarin een werkneemster binnen enkele maanden ernstige RSI-klachten ontwikkelde tijdens haar werkzaamheden, gedeeltelijk op kantoor, gedeeltelijk bij een opdrachtgever en gedeeltelijk thuis (ECLI:NL:GHAMS:2006:AZ5431). De uitspraak laat goed zien dat de zorgplicht van de werkgever uit artikel 7:658 BW verder reikt dan de fysieke kantoormuren. Ook bij detachering of thuiswerken blijft de werkgever verantwoordelijk voor een veilige en ergonomisch verantwoorde werkplek.

Benieuwd hoe het hof deze zorgplicht invulde? Lees dan verder!

Feiten

De werkneemster werkte vanaf september 1997 als stagiaire en vanaf maart 1998 op basis van een arbeidsovereenkomst bij PGGM. Binnen enkele maanden ontwikkelde zij klachten aan beide armen, die door de bedrijfsarts werden geduid als RSI. Zij viel volledig uit en hervatte haar werkzaamheden niet meer.

Volgens de werkneemster waren haar klachten het gevolg van onveilige en ergonomisch onjuiste werkplekken — zowel bij PGGM als bij de organisatie waar zij was gedetacheerd, én op haar thuiswerkplek, waarvoor PGGM een computer ter beschikking had gesteld.

De werkgever betwistte aansprakelijkheid en stelde onder meer dat zij niet verantwoordelijk kon zijn voor werkplekken buiten het eigen kantoor.

Standpunt van de werkneemster

De werkneemster voerde aan dat PGGM haar zorgplicht had geschonden.
Zo werkte zij aan niet-verstelbaar meubilair, ontbrak adequate voorlichting over beeldschermwerk en waren de werkplekken bij de opdrachtgever en thuis niet ergonomisch ingericht. Zij stelde dat de RSI-klachten het directe gevolg waren van deze omstandigheden.

Standpunt van de werkgever

PGGM stelde daartegenover dat er geen causaal verband bestond tussen de werkzaamheden en de klachten. RSI zou volgens haar niet in zo’n korte periode kunnen ontstaan en bovendien zou de werkneemster mogelijk privé te veel achter de computer hebben gezeten.

Daarnaast voerde PGGM aan dat zij uitsluitend verantwoordelijk was voor de werkplek in haar eigen gebouw — niet voor de detachering en niet voor het thuiswerken.

Oordeel van het hof

Het Gerechtshof Amsterdam maakte korte metten met de verweren van de werkgever en benadrukte dat de zorgplicht van artikel 7:658 BW ruim wordt uitgelegd. De werkgever is verantwoordelijk voor elke plek waar de werknemer in opdracht van de werkgever werkt. Dat geldt dus óók voor werkplekken bij een opdrachtgever en voor de thuiswerkplek.

Uit de getuigenverklaringen bleek bovendien dat:

• het meubilair op kantoor niet ergonomisch was;
• PGGM geen maatregelen had genomen voor de werkplekken bij de opdrachtgever;
• de thuiswerkplek volledig door de werkneemster zelf was ingericht;
• er geen relevante voorlichting was gegeven over gezond beeldschermwerk;
• werkdruk subjectief wordt ervaren, waardoor het verweer van PGGM op dat punt onvoldoende was.

Onder verwijzing naar diverse bepalingen uit het Arbobesluit (o.a. 5.10 en 5.15) en de Arbowet (artikelen 3 en 6) concludeerde het hof dat PGGM niet had voldaan aan haar wettelijke verplichtingen. Daardoor stond het causaal verband tussen de werkzaamheden en de RSI-klachten vast.

Het hof bekrachtigde daarom het vonnis van de eerste aanleg: de werkgever was aansprakelijk voor de door de werkneemster geleden schade.

Conclusie

Deze uitspraak is ook nu, in een tijd waarin thuiswerken structureel is geworden, uiterst relevant. De zorgplicht van de werkgever houdt niet op bij de voordeur van het kantoor. Wie werknemers laat werken op een andere locatie of thuis, moet:

• de werkplek ergonomisch verantwoord (laten) inrichten;
• zorgen voor passende hulpmiddelen;
• werknemers adequaat informeren over veilig beeldschermwerk;
• de risico’s van thuiswerken opnemen in de RI&E.

Voor werkgevers betekent dit dat een goed thuiswerkbeleid geen luxe is, maar een juridische noodzaak.
Voor werknemers bevestigt de uitspraak dat ook buiten kantoor een beroep kan worden gedaan op bescherming onder artikel 7:658 BW.

De balans tussen flexibiliteit en veiligheid blijft daarmee een belangrijk aandachtspunt binnen het moderne arbeidsrecht.

Vragen?

Heeft u vragen over deze blog of andere arbeidsrechtelijke kwesties? Benader dan gerust een van onze specialisten via mr. Willeke Krieger (krieger@tlcadvocaten.nl). Tevens zijn we te bereiken op 053-3033000 (Enschede) of 0523-745640 (Hardenberg) of via info@tlcadvocaten.nl